Defensie (Ministerie van Defensie)

Defensie herdenkt

Natuurlijk was er vanavond de traditionele plechtigheid op de Dam in Amsterdam. Het was slechts een van de plekken waar alle militairen en burgers van het Koninkrijk der Nederlanden werden herdacht, die het leven lieten tijdens oorlogshandelingen en bij vredesmissies, sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Herdenkingen waren er niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Namens de Rijksministerraad van het Koninkrijk legde onder andere minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert een krans. Namens de krijgsmacht legde Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp er ook een, samen met de 4

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

operationele commandanten. De Marinierskapel verzorgde de muziek, sergeant muzikant Jeroen Schippers speelde even voor 20.00 uur het Signaal Taptoe.

Bij de plechtigheid waren ook meer dan 20 WO-II-veteranen van de marine als eregasten. Zij vertegenwoordigden 5 jaar strijd van alle onderdelen van de zeestrijdkrachten: van vloot en Marine Luchtvaardienst tot aan het Korps Mariniers. Zij streden gedurende de hele Tweede Wereldoorlog vanuit Groot-Brittannië of in Nederlands-Indië tegen de bezetter.

Hennis op Ereveld Loenen
Hennis was eerder vandaag in de gemeente Apeldoorn. Ze sprak er op Ereveld Loenen, tijdens de herdenking van de bijna 4.000 oorlogsslachtoffers die daar hun laatste rustplaats vonden, onder wie de in 1919 geboren Anda Kerkhoven. Hennis vertelde het verhaal van deze vrouw, die voor de oorlog studeerde aan de Rijksuniversiteit in Groningen.

Hennis: “In het universiteitsblad bestempelde zij de Jodenvervolging door Hitler en de zijnen als ‘massa-krankzinnigheid’. Niet iedereen was hier blij mee. Maar ze ging door. ‘Wat niet mag, mag niet, welke prijs ook zij!’ Ook dit zijn haar woorden.”

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Verraden
Na het uitbreken van de oorlog kwam Anda in het verzet terecht. “Al snel hield ze zich bezig met het helpen van talloze onderduikers en het vervalsen van papieren”, vervolgde Hennis. “Anda nam hiermee een groot risico. Dat wist ze. Maar ze ging door. Op 27 december 1944, om 8 uur ’s avonds, werd ze bij thuiskomst opgewacht door 4 zwaarbewapende soldaten van de Sicherheitsdienst. Het was pikdonker en ijskoud. Verraden.

Ze had net een 4-jarig Joods meisje naar een onderduikadres gebracht. In een ultieme reactie rende ze naar binnen en verstopte zich op de wc. Ze wist nog snel een lijst met onderduikadressen op te eten.” In het Scholtenhuis, de beruchte gevangenis in Groningen, werd ze op een gruwelijke manier gemarteld. Maar Anda bleef zwijgen en redde zo de levens van haar verzetsgenoten. Op 19 maart 1945 werd ze gefusilleerd, in het zicht van de bevrijding.

Anda ligt op Ereveld Loenen, net als de in Afghanistan gesneuvelde militairen Timo Smeehuijzen (2007), Dennis van Uhm (2008) en Mark Leijsen (2009). Hennis legde samen met Inspecteur-Generaal der Krijsmacht, teven Inspecteur der Veteranen, luitenant-generaal Bart Hoitink een krans.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Overgrootmoeder van Hennis
Hennis vertelde ook over haar overgrootmoeder Maaike Nouwen, die met haar man in de jaren ’20 een melkzaak runde. Haar man overleed jong en de melkzaak ging van de hand, want dit was voor een alleenstaande moeder niet vol te houden. “Om in het onderhoud van haar kinderen te kunnen blijven voorzien, startte ze een pension in hartje Amsterdam”, zei Hennis. “Tijdens de oorlog besloot ze onderdak te verlenen aan zij die dat nodig hadden. Op zolder. Omdat ze dit zo vanzelfsprekend vond. Ook zij werd verraden. Afgevoerd naar Vught en daarna Ravensbrück. Aldaar aan ontberingen overleden.”

Hennis vervolgde met een blik op het heden: “De wereld staat niet bepaald stil. De brandhaarden zijn groots. Er gaat geen dag voorbij zonder dat ergens in de wereld een oorlog woedt. Heb dus de moed om op te staan. Erken dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Maak duidelijk dat we moeten blijven bouwen aan onze vrijheid. In eigen land. En daarbuiten.” Meer lezen? Zie de volledige speech.

Militair Ereveld ‘Grebbeberg’ in Rhenen
Op het Militair Ereveld ‘Grebbeberg’ in Rhenen zijn alle militairen herdacht die sinds 1940, waar ook ter wereld, voor het Koninkrijk der Nederlanden zijn gevallen of omgekomen bij de uitvoering van de militaire dienst. De plechtigheid werd bijgewoond door prinses Margriet, Pieter van Vollenhoven, prins Pieter Christiaan en prinses Anita. Plaatsvervangend Commandant Landstrijdkrachten generaal-majoor Marc van Uhm trad op als gastheer.

Ongeveer 30 instanties legden na de 2 minuten stilte een krans waarna er een defilé volgde langs de ruim 800 graven. Voorafgaand aan de herdenking was er een stille tocht onder begeleiding van marechaussee en regionale politie. Militairen van 45 Pantserinfanteriebataljon ‘Regiment Infanterie Oranje Gelderland’ uit Havelte vormden bij het monument de erepost in een uniform uit 1939. Zij werden afgelost door collega’s van 11 Infanteriebataljon Garderegiment Grenadiers en Jagers uit Schaarsbergen. De Fanfare Bereden Wapens en de Christelijke Gemengde Zangvereniging ‘Eben Haëzer’ uit Rhenen leverden muzikale ondersteuning.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Canadese begraafplaats
Op de Canadese begraafplaats in Holten legden onder anderen Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp en Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif een krans. Op de begraafplaats liggen 1.394 militairen, onder hen 1.355 uit Canada. Ze kwamen om het leven tijdens de bevrijding van Noord- en Oost-Nederland en net over de grens bij Groesbeek, tijdens de slag om het Reichswald. Het is de eerste grote herdenking in Holten, bijgewoond door meer dan 4.000 mensen, onder wie 60 Canadese veteranen, de Canadese premier Harper, prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Kevin van de Rijdtplantsoen
Ook de 6 september 2009 in Uruzgan gesneuvelde korporaal Kevin van de Rijdt is op een bijzondere manier herdacht. In zijn geboorteplaats Venray draagt het plantsoen bij het Kerkpad sinds vandaag zijn naam. Het Kevin van de Rijdtplantsoen ligt bij de gedenktekens voor de gevallenen in de Tweede Wereldoorlog en het voormalig Nederlands-Indië.

Burgemeester Hans Gilissen van de Limburgse stad: “Het is 70 jaar geleden dat in Nederland de Tweede Wereldoorlog eindigde en het land begon aan de wederopbouw. In Europa is het sindsdien vrede, maar helaas is daarmee geen einde gekomen aan oorlog en strijd elders op de wereld. Nederlandse soldaten als Kevin van de Rijdt worden ingezet op het internationale strijdtoneel en kunnen daarbij om het leven komen. We blijven op 4 mei de doden herdenken en op 5 mei stilstaan bij het belang van vrede en veiligheid. Daarom is het is nu een mooi moment om een deel van het stadspark naar Kevin te vernoemen.”

Monument voor Ridder Van Bemmel
Ridder Militaire Willemsorde majoor Marco Kroon onthulde vanmiddag in het Woerdense Harmelen een monument. Hij deed dit ter nagedachtenis van Ridder Militaire Willems-Orde wachtmeester Cor van Bemmel, die 21 maart 1945 op 32-jarige leeftijd in Assen sneuvelde.

Hij ging in 1941 in het verzet en moest onderduiken. Na een tocht door verschillende landen arriveerde hij in februari 1944 in Engeland waar hij werd ontvangen door koningin Wilhelmina. Van Bemmel volgde een opleiding tot marconist en sprong begin oktober 1944 boven Drenthe. Hij verzorgde tot 21 maart 1945 uitzendingen met zijn zender. Toen leden van de Sicherheidsdienst (SD) zijn schuiladres bestormden om hem te arresteren raakte hij zwaar gewond en overleed enkele uren later. “Dit monument getuigt van de keuzes die Cor in zijn leven maakte. Keuzes die nog steeds respect afdwingen. Morgen vieren we wat hij voor ogen had – een vrij Nederland”, aldus Kroon. Volgens hem is oorlog tijdloos en heeft het vele gezichten. “Zo ook lang geleden. Het gezicht van een wachtmeester van de cavalerie, die alles in de waagschaal legt voor vrijheid. Het gezicht van de familie De Ruiter, bij wie hij een schuilplaats vindt. Oorlog toont de gezichten van de leden van de SD die hem daar weer uitslepen. En oorlog toont de gezichten van Assense burgers die verslagen toekijken hoe vader en moeder De Ruiter, met hun zonen en hun 10-jarige dochter worden afgevoerd. En hoe de wachtmeester voor dood naar buiten wordt gedragen.”

‘Missing Man’ formatie
De luchtmacht was, net als de andere krijgsmachtdelen, op meerdere plaatsen betrokken bij herdenkingen, zoals op voormalig vliegbasis Soesterberg. Daar werden, zoals elk jaar, de gevallenen van de militaire luchtvaart herdacht. Daarnaast ging de aandacht naar alle Nederlandse militairen en burgers die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar dan ook ter wereld zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Nadat Commandant Luchtstrijdkrachten luitenant-generaal Sander Schnitger een krans had gelegd volgde 2 minuten stilte en vlogen 4 F-16’s een ‘Missing Man’ formatie over het monument der gevallenen.

In de omgeving van Vliegbasis Volkel waren luchtmachtmilitairen betrokken bij herdenkingen van oorlogsslachtoffers in Uden, Mill, St. Hubert en Odiliapeel.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Midden-Oosten
Nederlandse militairen zijn betrokken bij de meest uiteenlopende missies in de hele wereld. Ook daar werd aandacht besteed aan Dodenherdenking. Dat gebeurde bijvoorbeeld in Mali, in Afghanistan, aan boord van Zr. Ms. Johan de Witt en bij het F-16-detachement in het Midden-Oosten dat met 6 F-16’s, plus 2 reserve, bijdraagt aan de internationale strijd tegen terreurorganisatie ISIS. De dominee las het gedicht ‘gebed van een vlieger’ voor, van de Canadese officier E.R Davey. Hij werd in WOII uit de wrakstukken van zijn toestel gehaald, waarna in zijn kleding het gedicht in zijn eigen handschrift werd gevonden. Aansluitend volgden 2 minuten stilte en het Wilhelmus.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Mali
Op kamp Castor in het Malinese Gao, stonden militairen van 4 krijgsmachtdelen schouder aan schouder aangetreden bij de vlaggenmasten. Een eregroet, het signaal Taptoe klinkt waarna het vervolgens 2 minuten stil

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

is. Waar normaal ook de vlaggen van de Verenigde Naties, Denemarken en Mali hangen, is dat vandaag alleen die van Nederland, halfstok. In Mali gingen de gedachten naar afgelopen 17 maart, toen kapitein René Zeetsen en eerste luitenant Ernst Mollinger met hun Apache verongelukten. “Zij waren tot voor kort nog onder ons, maar ook zij betaalden de prijs. We herdenken hen, opdat wij voor altijd koesteren waarvoor zij streden en stierven”, sprak humanistisch raadsman luitenant-ter-zee Gösta Huijs.

Afghanistan
Op Camp Dutch Mountain in het Noord-Afghaanse Mazar-e-Sharif luisterden militairen naar toespraken van onder anderen de Nederlandse ambassadeur in Afghanistan Henk-Jan Bakker en aalmoezenier Bas Bakker. Nederlandse militairen zijn naar zowel Mazar-e-Sharif als Kabul uitgezonden voor missie Resolute Support. Deze is bedoeld om Afghaanse strijdkrachten te trainen, te assisteren en te adviseren.

Aan boord van Zr. Ms Johan de Witt speelde zich een herdenkingsplechtigheid af op zee. Het schip vaart momenteel voor de antipiraterijmissie Atalanta in de wateren rond Somalië.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Den Helder
Ook dichter bij huis was de zeemacht volop betrokken bij herdenkingen. Neem Den Helder. Bij het monument ‘Voor hen die vielen’ herdacht de marine alle gevallen militairen van de zeemacht en van het koopvaardijpersoneel. Een gewapende wacht, deputaties van marine-eenheden en de Marinierskapel verzorgden de ceremoniële plechtigheid. In de marinestad zijn tevens de bemanningsleden van de Onderzeedienst herdacht, die tijdens de Tweede Wereldoorlog op zee sneuvelden. Dat gebeurde bij het ‘Monument voor de Gevallenen van de Onderzeedienst’. De marine verloor in de Tweede Wereldoorlog 7 onderzeeboten. Hr. Ms. O-13 is nooit gevonden. Voor de medewerkers van de Rijkswerf, omgekomen tijdens de bombardementen in bezettingstijd, is vandaag op de Rijkswerf een monument onthuld.

Foto: Ministerie van Defensie
Foto: Ministerie van Defensie

Rotterdam
In Rotterdam waren meerdere herdenkingen met militaire betrokkenheid, onder meer op de Algemene Begraafplaats Crooswijk en op het Stadhuisplein. Op Crooswijk vormden steeds 2 mariniers een gewapende wacht bij de monumenten waar een krans werd gelegd: het Erehof van het Verzet, het Korea Monument, het Indiëmonument, het Burgermonument, het Geallieerden Monument en het Militaire Erehof. Bij die laatste legde de commandant van het Korps Mariniers brigadegeneraal der mariniers Richard Oppelaar een krans.

Op het Stadhuisplein is namens het Korps Mariniers bij het monument een krans gelegd. Bij de herdenking vormden mariniers, oud-mariniers en leden van de Rotterdamsche Studenten Schietvereniging ‘De Schutterij’ een erehaag. Voorafgaand aan de herdenking was er een stille tocht vanaf de Laurenskerk.

Curaçao
Zowel bij het Vrijheidsmonument aan het Waaigat als op de militaire begraafplaats, werd op Curaçao herdacht dat vrijheid een groot goed is. Ook hier was het 2 minuten stil. Krijgsmacht aalmoezenier Tom van Vilsteren: “Vele mensen hebben hun leven gelaten in de strijd voor vrijheid en vrede. In de slavernij, dwangarbeid, in het verzet, in de gewapende strijd tegen de onderdrukker, de vijand, en vele anderen werden uitgehongerd en uitgemoord. Wij willen denken aan hen die vielen voor het ideaal van de vrijheid want hun naam levend houden, betekent dat zij niet vergeten worden.”


 

Documenten

04-05-2015 | Nieuwsbericht | Defensie.nl